Wielka tajemnica

Z Niepokalaną
... śpiewamy chwałę Trójcy Świętej Zima 4(24) 2000

Wielka tajemnica ks. Michał Kozak MIC

"Święta Trójca, według mnie, to Ojciec, Syn i Duch Święty, którzy patrzą na siebie w milczeniu, jak trzy owieczki pośrodku stada". Taką wypowiedź 12-letniej Marysi cytuje w swym Katechizmie dla teologów Daniel-Ange1. Większość z nas zapewne uśmiecha się ciepło, słuchając tej prostej, dziecięcej wykładni jednej z podstawowych prawd naszej wiary. Czy jednak to dobre samopoczucie nie opuściłoby nas, gdyby mała Marysia nie była tą, która odpowiada, lecz tą, która prosi o wyjaśnienie tego, co dla nas znaczy fakt, iż Bóg jest jeden w trzech Osobach. Zazwyczaj w takiej sytuacji doświadczamy sporego zakłopotania i bezradności. Trudno wobec dziecka przyznać się, że nasza wiedza na ten temat jedynie w niewielkim stopniu przerasta tę, którą ono ma, dlatego odpowiedź, którą otrzymuje spragniony teologicznej wiedzy brzdąc, jest najczęściej ucieczką od odpowiedzi. Ucieczką maskowaną gęstą zasłoną dymną utkaną z mądrych twierdzeń o wielkiej i nieprzeniknionej tajemnicy, która nieskończenie przerasta nasz mały i ułomny rozumek. Dorośli z większym zacięciem katechetycznym próbują oprzeć swą odpowiedź o mniej lub bardziej nieszczęśliwe przykłady. Króluje tu nieśmiertelna trójlistna koniczynka. Jest jedna koniczynka, ale są trzy listki, podobnie jak Jeden Bóg i Trzy Osoby. Tu jednak zaczynają się problemy, gdyż w Trójcy każdy "Listek" jest Bogiem, a w naturze listek to jednak nie to samo co koniczynka... Ostatecznie z dziećmi jakoś sobie poradzimy, ale czy nam samym to wystarczy? Czy rzeczywiście Bóg nie powiedział o Sobie nic więcej? Czy misterium, w którym zakorzenia się nasze życie i zbawienie, to "nieprzenikniona tajemnica", którą najlepiej pozostawić w spokoju? Wydaje się, że Jedna z podstawowych przyczyn naszych "trudności z Trójcą" tkwi w tym, iż kroczymy ku niej niejako od końca, w kierunku przeciwnym niż ten, który obrał sam Bóg i drogą odwrotną niż ta, na której On objawił się człowiekowi. Otóż bierzemy katechizmowe sformułowanie i rozważając je, usiłujemy zgłębić jego znaczenie. Przecież nasz Bóg nie jest Bogiem zagadek i intelektualnych problemów, On jest Bogiem życia!!! Dogmat, prawda wiary nie są dla Kościoła punktem wyjścia dla teologicznej refleksji. Są raczej kresem drogi, konkretnym, wyrażonym w słowach, doświadczeniem Kościoła, które dokonało się w jego dziejach, czyli w prowadzonej przez Boga historii zbawienia. On, który jest Trójjedyny, krok po kroku objawiał swoje Oblicze. Czy przyszedł kiedyś Bóg do Mojżesza i powiedział: "Słuchaj, Mojżeszu, Pan jest jedyny, ale tak naprawdę to jest nas trzech, tylko to jest całkiem inaczej, niż sobie myślisz. Teraz nie łam sobie głowy, ale idź do faraona..."? Nie!!! Naród wybrany w swojej historii doświadcza potężnego działania Boga, który jest żywy i prawdziwy w przeciwieństwie do bożków pogańskich. Ten jedyny Bóg troszczy się o nich, to On stworzył świat, On wybawia Izraela, On z ojcowską miłością go prowadzi.

Kiedy przychodzi czas Kościoła, kiedy Jezus zaczyna nauczać i gromadzić uczniów, gdy uzdrawia, wskrzesza umarłych, wyrzuca złe duchy, gdy w końcu oddaje za nas swe życie i zmartwychwstaje, wtedy ci, którzy są tego świadkami, rozpoznają w Nim Pana i Boga. To jest takie samo ramię, taka sama moc, taki sam palec Boga, jak ten, który ich wyprowadził z Egiptu. W dzień Pięćdziesiątnicy wypełnia się obietnica Jezusa Chrystusa - Duch Święty zstępuje na Apostołów zgromadzonych w wieczerniku. Kościół doświadcza działania Ducha, który "przypomina" wszystko, co powiedział Jezus, który w sercach

uczniów woła do Boga "Abba - Ojcze", który sprawia, że w ich życiu wypełnia się Dobra Nowina. Mając takie doświadczenie i rozważając słowa Chrystusa, Kościół orzeka, iż to samo, co mówimy o Bóstwie Ojca i Syna, bez żadnej różnicy możemy powiedzieć o Duchu.

Gdy Kościół stwierdza, że "jest jeden Bóg i że są Trzy Osoby Boskie", to jest to zarazem wyznanie wiary, jak i dawanie świadectwa opartego na żywym doświadczeniu. Kościół woła: "Wszechmogący i jedyny Bóg przyszedł do nas, w naszą historię, Ojcem Synem i Duchem! On jest Trójcą Świętą. My zaś jesteśmy Ludem zjednoczonym jego jednością. Jedność Ojca i Syna, i Ducha Świętego zgromadziła nas razem, z niej wyrastamy, tam bije nasze źródło"2.

Konkretne doświadczenie działania Trzech Osób Boskich oraz rozważanie słowa Bożego prowadzą Kościół do coraz głębszego rozumienia tajemnicy Trójcy Przenajświętszej, wzajemnych relacji i powiązań istniejących pomiędzy Osobami, różnorodnych misji przypisanych poszczególnym Osobom, cudownej jedności, która Je łączy. Kościół odkrywa, że to "wewnętrzne misterium" Trójjedynego Boga jest nieustannie obecne w Jego tajemnicy i działaniu. Ono decyduje o tym, jaki Kościół jest i na jakich drogach realizuje swoje posłannictwo w świecie. Jeśli mówimy że jesteśmy wspólnotą, komunią, to wzorem, początkiem, źródłem tej wspólnoty jest Trójca Przenajświętsza. Jeśli mówimy o tym, że w Kościele każdy ma swoją misję, że istnieje nieskończone bogactwo i różnorodność z zachowaniem wzajemnej zależności, jedności i więzi miłości, to w istocie wyznajemy, że nosimy na sobie pieczęć Trójcy.

Daniel-Ange we wspomnianej wyżej książce cytuje dialog dzieci przyglądających się ikonie Trójcy Przenajświętszej namalowanej przez Andrzeja Rublowa. Na pytanie, co widzą pośrodku trzech postaci, dzieci odpowiedziały: "Kielich to jest Eucharystia"; "Oni nieustannie wyznają sobie nawzajem swoją miłość, lecz to nie tylko między sobą, patrzcie dobrze, z przodu, przed nimi, jest jakby jedno miejsce"; "Tak, to jest miejsce dla świata, dla nas wszystkich. On [Bóg] mówi także do nas: kocham cię". "On nas zachęca do komunii, On na nas czeka"3.

To miejsce czeka także na ciebie. Droga, która do niego prowadzi, nie biegnie przez trudne i długie studia trudnych i długich traktatów. Wiedza może dać światło, może pomóc rozeznać i nazwać sprawy, które dokonują się w nas i wokół nas, w naszym życiu. Jednak najpierw, abyśmy mieli co nazywać i rozeznawać, musimy żyć, nasza historia z "ciągu zdarzeń, który zmierza do śmierci", musi przemienić się w "historię zbawienia". Słowo Boga i światło wiary mogą otworzyć nam oczy na blask obecności Trójcy w naszym życiu. Mogą sprawić, że ujrzysz, jak w twoim osobistym doświadczeniu, w twojej "historii zbawienia" objawia się Trójca Przenajświętsza. Jak jest obecny Ten, który jest Ojcem, który stwarza, obdarowuje różnymi darami, czuwa nad życiem; który prowadzi twoją historię, który zbawia, wychodząc naprzeciw w swoim Synu, i odnawia w twym sercu Pieczęć Swego Imienia, posyłając Ducha. Jak obecny w twoim życiu jest Ten, który jest Synem, który cię zna, który cię umiłował i życie dał, a wziął twój grzech; który cię zbawia, wychodząc z miłości Ojca, aby rozciągnąć swe ramiona na twoim krzyżu; który wraca do Ojca i posyła Ducha, abyś i ty mógł wrócić. Jak jest obecny w twoim życiu Duch, który jest Pocieszycielem, który przychodzi zawsze, kiedy Go wzywasz, który cię zbawia, "Moc z Wysoka", "przypominając Słowo" i wołając w głębi twego serca "Ojcze", który czyni cię Dzieckiem i daje ci Brata.

Zob. Daniel-Ange, Ton enfant, il crie la vérité, Paryż 1983, s. 285.
Por. Św. Cyprian, De Orat. Dom., 23. Zob. także, Lumen Gentium p. 4.
Daniel Ange, tamże, 289.