Dlaczego księża noszą sutannę?

Z Niepokalaną
... powołani do świętości Lato 2(30) 2002

Dlaczego księża noszą sutannę? kl. Rafał Zalewski MIC

Kiedy słyszymy słowo "ksiądz", zazwyczaj staje nam przed oczami mężczyzna w powłóczystej czarnej szacie lub przynajmniej w koszuli z koloratką, po której odróżniamy go od "normalnych" ludzi. Księdza w sutannie widzimy w kościele, na katechezie, w kancelarii. Czy zastanawiamy się czasem, dlaczego księża noszą specjalny ubiór i dlaczego akurat taki?

Każdy ksiądz jest przede wszystkim najpierw pasterzem, przewodnikiem dla wiernych na drodze do Boga. Pasterz powinien być przez owce łatwo rozpoznawalny – oczywiście, głównie przez swoją postawę, ale również przez strój, tak by każdy dostrzegał jego tożsamość, wyrażającą przynależność księdza do Boga i Kościoła, którego służbie jest oddany.

Ale dlaczego sutanna? Początków tego stroju trzeba szukać w starożytnej historii. Na długo przed pojawieniem się spodni (II w.) mężczyźni chodzili w długich szatach, tak że i duchowni nie wyróżniali się specjalnie ubiorem w owym czasie. Gdy jednak w VII w. nastąpiła znacząca ewolucja w modzie i pod wpływem zwyczajów galijskich i germańskich stroje w Rzymie zaczęto skracać, Kościół pozostał przy dawnych szatach. Ta odmienność ubioru spowodowała z czasem, że duchowieństwo zaczęto uznawać za odrębny stan społeczny, co w innym może nieco zakresie i znaczeniu trwa jednak do dzisiaj.

Być może dla wielu zastanawiający jest czarny kolor stroju duchownych. Niektórzy mówią nawet, że jest smutny czy wręcz ich odstrasza. Czerń sutanny dla ucznia Chrystusa, który - by iść za Nim - zostawia wszystko, oznacza obumarcie dla świata, którego jedną z cech jest wielość kolorów. Przywdzianie sutanny jest więc świadomym i dobrowolnym aktem rezygnacji z tego, co niesie świat, w myśl słów Jezusa: "Nie możecie służyć Bogu i Mamonie" (Mt 6,24). Pośród jednak tej czerni odznacza się biały pasek, wkładany w stójkę sutanny, powszechnie nazywany koloratką. Biel jest znakiem zmartwychwstania i życia wiecznego, ukrytego w Bogu. Każdy kapłan jest zwiastunem tego życia, którego udzielać będzie Chrystus przez jego posługiwanie. Ponadto biel koloratki jest symbolem dziewiczej duchowej płodności prezbitera, w której będzie on w imię Jezusa rodzić nowe dzieci dla Kościoła. Sam zaś jej kształt, przypominający w pewien sposób obrożę czy obrączkę (w jęz. łacińskim collare to obroża) oznacza, że ten, kto ją nosi, nie jest już wolny, lecz poślubiony Chrystusowi.

W dzisiejszych czasach noszenie przez duchownych sutanny ma jeszcze jeden szczególny wymiar. Strój ten jest wymownym znakiem dla wszystkich. Dla każdego jednak ma on różny sens, różne też budzi reakcje i emocje. I tak dla jednych jest wyrazem autentycznego świadectwa, więzi kapłana z Bogiem i Kościołem i budzi u nich wielki szacunek, czasem nawet podziw. Dla innych, mniej lub wcale nie zaangażowanych w życie religijne, jest czymś, co razi w oczy, znakiem zbyt mocnym, bo wyrzucającym – aż nadto wyraźnie – ich letniość. Często więc osoby takie mijając księdza w sutannie, schylają głowy czy przechodzą na drugą stronę ulicy. A są i tacy, którzy na widok stroju duchownego reagują wulgarnie, ordynarnie, ciskając przekleństwami, a niekiedy nawet spluwając. Można by więc powiedzieć, że sutanna jest dziś dla nas także swoistym testem naszej chrześcijańskiej tożsamości, tego, czy potrafimy przyznać się do naszej przynależności do Kościoła. To przecież po niej rozpoznajemy księdza i wówczas pozdrawiamy w nich Pana Boga, mówiąc: "Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus". Zważywszy jednak, jak trudno nam to przychodzi – często przecież ze strachu czy wstydu nie robimy tego – trzeba przyznać, że jest to dla nas poważne wyzwanie.

Tymczasem księża noszą sutannę nie tylko dlatego, by być znakiem dla innych. Strój duchowny jest bowiem dla nich samych wyrazem wolności w wyborze Jezusa, znakiem gotowości do głoszenia wiernym przejścia z tego świata do domu Ojca i umożliwienia im spotkania Go przez ich posługę i całą osobę.